زاهد نیوز - توکل راهبرد عبور از بحران‌ها

کارشناس مذهبی گفت: بازخوانی مفهوم توکل در شرایط پرچالش امروز، می‌تواند به تقویت اراده ملی و کاهش اضطراب‌های اجتماعی کمک کند.

محمود پیری کارشناس فرهنگی در یادداشتی به زاهدنیوز نوشت: در شرایطی که جامعه با فشارهای اقتصادی، سیاسی و روانی متعددی روبه‌روست، برخی کارشناسان حوزه معارف اسلامی بر ضرورت بازگشت به مفهوم «توکل» به‌عنوان یک راهبرد عملی تأکید می‌کنند؛ مفهومی که به گفته آنان، در آموزه‌های قرآن نه یک توصیه ذهنی، بلکه نسخه‌ای کاربردی برای اداره زندگی فردی و اجتماعی است.

بر اساس آیات قرآن، هیچ رویدادی خارج از اراده و تقدیر الهی رخ نمی‌دهد و خداوند به‌عنوان مولای مؤمنان معرفی شده است.

در همین چارچوب، این پرسش قرآنی مطرح می‌شود که «آیا خداوند برای بنده‌اش کافی نیست؟»؛ پرسشی که از نگاه تحلیلگران دینی، ناظر به تقویت اعتماد درونی و کاهش اضطراب‌های ناشی از حوادث پیش‌بینی‌نشده است.

کارشناسان می‌گویند باور به حاکمیت و تدبیر الهی، می‌تواند به‌عنوان یک پشتوانه روانی در برابر بحران‌ها عمل کند و جامعه را از گرفتار شدن در محاسبات فلج‌کننده و یأس‌آور دور سازد. به اعتقاد آنان، توکل عامل ایجاد آرامش، جسارت تصمیم‌گیری و پایداری در مسیر اهداف است.

در عین حال، بر اساس تفسیرهای ارائه‌شده، توکل در منطق اسلامی به معنای انفعال یا کناره‌گیری از اقدام نیست. در آیه‌ای از قرآن تأکید شده است که پس از تصمیم‌گیری، باید بر خدا توکل کرد؛ موضوعی که به گفته صاحب‌نظران نشان می‌دهد اراده، برنامه‌ریزی و تلاش، مقدمه توکل به شمار می‌رود.

این رویکرد در تجربه پس از پیروزی انقلاب اسلامی و شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی ایران نیز مورد اشاره قرار گرفته است؛ جایی که اتکا به باورهای دینی و اعتماد به نصرت الهی، به‌عنوان یکی از عوامل تداوم مسیر در برابر فشارهای خارجی و تهدیدها مطرح شده است.

تحلیلگران تأکید دارند هر جا اراده ملی تضعیف شود، زمینه شکست فراهم می‌شود؛ اما در مقابل، ترکیب «تلاش مستمر» و «سپردن نتیجه به خداوند» می‌تواند روحیه جمعی را تقویت کند. به گفته آنان، صبر به معنای استمرار در عمل و واگذاری نتیجه به تدبیر الهی است، نه توقف و گلایه از تأخیر در تحقق نتایج.

بر این اساس، بازتعریف توکل به‌عنوان پیوند ایمان و اقدام، می‌تواند در حوزه‌های علمی، اجرایی و اجتماعی به افزایش انگیزه و استحکام اراده منجر شود؛ راهبردی که از نگاه کارشناسان، در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز است.