زاهد نیوز - هم‌افزایی بومی برای تأمین حیات

درحالی‌که بحران کم‌آبی همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های سیستان و بلوچستان به شمار می‌رود، ورود ریش‌سفیدان، معتمدین محلی و بزرگان طوایف به موضوع تأمین آب، نشان داده است که می‌تواند راه‌حلی مؤثر در رفع مشکلات ایفا کند.

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی زاهدنیور، کم‌آبی و خشکسالی در سیستان و بلوچستان، سال‌هاست که زندگی مردم این استان را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. در این میان، تنها ابزار کارآمد برای عبور از بحران، اتحاد مردمی و تکیه بر سرمایه اجتماعی بوده؛ ظرفیتی که در این سال‌ها به‌ویژه از سوی ریش‌سفیدان و معتمدین محلی، به شکلی تأثیرگذار فعال شده است.

تجربه نشان داده آنچه در برخی پروژه‌های ملی ناکارآمد بوده، با ورود عقلای قوم و معتمدین محلی، به شکلی مؤثرتر به سرانجام رسیده است. در موضوع آب نیز این الگو بارها به کار گرفته شده و موجب تسریع در حل مشکلات زیرساختی و کاهش تنش‌های اجتماعی شده است.

نقش ریش‌سفیدان تنها به مشاوره و میانجیگری محدود نبوده، بلکه آنان در جلب مشارکت عمومی برای حفظ منابع آبی، نظارت بر توزیع عادلانه، و حتی راه‌اندازی طرح‌های مردمی مانند نیز مشارکت فعال داشته‌اند.

در منطقه هامون، با همراهی خیرین و بزرگان محلی، پروژه‌ای نمونه در قالب نصب آب‌شیرین‌کن ۲۰ هزارلیتری به اجرا درآمد که تنها یکی از نمودهای عملی همکاری بین مردم و مسئولان است. این مدل از تعامل، نه‌تنها تأمین آب شرب را بهبود بخشیده بلکه اعتماد عمومی را نیز افزایش داده است.

اکنون بیش از همیشه روشن است که سیاست‌گذاری موفق در حوزه منابع حیاتی مانند آب، بدون درنظرگرفتن سازوکارهای بومی و احترام به ساختار سنتی مناطق کمتر برخوردار، راه به جایی نخواهد برد. الگوی سیستان و بلوچستان می‌تواند در سایر استان‌ها نیز الگوبرداری شود؛ الگویی که پایه‌اش بر گفتگو، همدلی و مسئولیت‌پذیری جمعی است.

بزرگان طوایف واسطه میان مردم و مسئولان

عبدالواحد نارویی، یکی از معتمدین محلی، در بیان کرد: سال‌هاست مردم با تشنگی و بی‌آبی کنار آمده‌اند، ولی این روزها وضعیت سخت‌تر شده ما بزرگان قوم، وظیفه‌مان را در این می‌دانیم که واسطه بین مردم و مسئولان باشیم هر جا که کمکی از دستمان برآمده، پای‌کار بودیم؛ چه در پیگیری سهم آب، چه در همراهی برای اجرای طرح‌های آب‌رسانی است.

وی افزود: در برخی روستاها جوان‌ها دیگر طاقت نیاورده‌اند و مهاجرت کرده‌اند. ما برای اینکه بقیه بمانند و زندگی کنند، زمین بدهیم، وقت بگذاریم، حتی از مال خود خرج کنیم، باز هم کم است. باید همه کمک کنیم تا این مردم حداقل آب برای نوشیدن داشته باشند.

عبدالله بزی، یکی از بزرگان منطقه سیستان، نیز تصریح کرد: آنچه دین و غیرت ما حکم می‌کند این است که نگذاریم مردمی که به ما نگاه می‌کنند، ناامید شوند. ما پیش مسئولان رفتیم، نامه دادیم، طرح پیشنهاد کردیم. در بعضی جاها اگر پیگیری ریش‌سفیدان نبود، شاید همان معدود پروژه‌های آبی هم اجرا نمی‌شد.

وی ادامه می‌دهد: مردم وقتی می‌بینند بزرگان قوم پای کارند، دلگرم می‌شوند. الان اگر در روستایی لوله‌کشی شده یا تانکر فرستاده‌اند، به‌خاطر همکاری و اتحاد مردم و بزرگان بوده. از دولت هم توقع داریم همین مسیر تعامل را ادامه دهد، چون ما اهل حرفیم، نه درگیری است.

دیپلماسی محلی در تأمین آب موفق عمل کرد

معاون هماهنگی امور عمرانی سیستان و بلوچستان گفت: در راستای حل بحران آب در استان بهره‌گیری از ظرفیت معتمدین و ریش‌سفیدان محلی به‌عنوان پل ارتباطی میان دولت و مردم نقشی کلیدی در تسهیل فرایندهای اجرایی و افزایش هم‌افزایی اجتماعی ایفا کرده و این رویکرد باعث شده تا تصمیمات مؤثرتر و مطابق با نیازهای واقعی جامعه محلی محقق شود.

عطاء اله اکبری در نشست با مسئولان محیط‌زیست کشور در خصوص بررسی وضعیت احیای تالاب هامون افزود: استان از مدت‌ها قبل در استفاده از ظرفیت معتمدین، ریش‌سفیدان و نهادهای دولتی محلی در موضوع آب هیرمند تأکید داشت چرا که اقدامات صورت‌گرفته در سطح سازمان‌های متولی مؤثر واقع نشد.

وی ادامه داد: در این راستا مشکلات تأمین آب شرب در سیستان باعث شد وزارت کشور و استانداری سیستان و بلوچستان به‌طورجدی وارد این موضوع شوند، این مسئله به‌ویژه پس از مصوبه معاون اول رئیس‌جمهور مبنی بر استفاده از ظرفیت‌های محلی بیشتر مورد توجه قرار گرفت.

معاون هماهنگی امور عمرانی سیستان و بلوچستان تصریح کرد: این اقدامات سبب شد از ابتدای اسفندماه سال گذشته شاهد اقدامات مؤثری در تأمین آب به منطقه سیستان باشیم که قطعاً در اطمینان‌بخشی به آب شرب نسبتاً پایدار منطقه مؤثر واقع شده است.

اکبری تأکید کرد: استانداری سیستان و بلوچستان همچنان فرایند تأمین آب را با تمام توان از طریق دیپلماسی محلی و استفاده از ظرفیت نهادهای، نظارتی و معتمدین محلی ادامه خواهد داد.

تأثیر مستقیم حل مشکل آب بر توسعه مناطق مرزی

وی افزود: امیدواریم بتوانیم با این اقدامات پس از تأمین آب پایدار برای شرب در منطقه سیستان از این ظرفیت مهم برای تأمین آب مورد نیاز بخش‌های کشاورزی و زیست‌محیطی نیز استفاده نماییم چرا که معتقدیم وجه اشتراک اقتصادی و زیست‌محیطی دو سمت مرز مشترک است و اگر منطقه سیستان این مشکلاتش مرتفع شود تأثیر مستقیم روی توسعه مناطق مرزی ما با کشور دوست و برادر افغانستان خواهد داشت.

معاون هماهنگی امور عمرانی سیستان و بلوچستان تأکید کرد: در مجموع تأمین اعتبارات ملی برای اجرای طرح‌های زیست‌محیطی برای حفظ اکوسیستم حوزه سیستان مورد انتظار است چرا که در حال حاضر اعتبارات این بخش تنها از محل اعتبارات محدود استانی تأمین می‌شود.

اکبری خاطرنشان کرد: تالاب بین‌المللی هامون به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع زیست‌محیطی منطقه سیستان نقش کلیدی در حفظ تنوع زیستی، تأمین معیشت جوامع محلی و تعدیل شرایط اقلیمی دارد که باتوجه‌به اهمیت راهبردی این تالاب، تخصیص سهمی مشخص و قابل‌توجه از اعتبارات ملی برای حفاظت، احیا و مدیریت پایدار آن امری ضروری است اقدامی که می‌تواند به پایداری زیست‌محیطی و بهبود شرایط زندگی در منطقه منجر شود.
انتهای خبر/