زاهد نیوز - زمستان آمریکا در بهار سوریه

زاهدانه: شکست برنامه تغییر در سوریه تا مدت‌ها محافل همگرا با غرب در منطقه را به حاشیه می‌برد و از این رهگذر یک بار دیگر ثابت شد که غرب قادر به مدیریت صحنه‌ای که در نقطه مقابل آن جبهه مقاومت قرار دارد، نیست. به گزارش زاهدانه در یادداشت امروز کیهان آمده است: تحولات سوریه اگر هنوز دارای هویت ترکیبی سیاسی و امنیتی است و در کنار قیل و قال‌های حوزه دیپلماسی کماکان صدای شلیک گلوله‌ها نیز به گوش می‌رسد اما نشانه‌های واضحی وجود دارند که از فرجام دوره فعالیت بازیگران امنیتی نظامی در این کشور، خبر می‌دهند. تأکید فراوان رژیم صهیونیستی بر لزوم دست زدن به یک اقدام بزرگ نظامی بین‌المللی برای مهار ایران و سوریه یکی از این نشانه‌های واضح است؛ چرا که براساس الگوی «تقسیم نقش» قرار بود اسرائیلی‌ها در دوره خیزش‌های اسلامی سکوت کنند و بازی را به آمریکا، اروپا و رژیم‌های عرب وابسته به غرب واگذار کنند. از منظر آمریکایی‌ها دخالت رژیم صهیونیستی امکان اداره روند تحولات منطقه را از غرب سلب می‌کند؛ براساس این الگو، تا چندی قبل سران رژیم صهیونیستی کمتر اظهارنظر می‌کردند، ولی در 2 تا 3 هفته اخیر، حجم اظهارنظرهای سران این رژیم درباره سوریه و ایران آنقدر فراوان شده است که از آن بوی «تغییر الگو» به مشام می‌رسد و در عین حال از شکست سیاست غرب در برابر روند تحولات منطقه خبر می‌دهد. تحولات سوریه پس از جریان غربی اهانت به پیامبر اعظم(ص) از دو طریق رویکرد و تغییرات اساسی پیدا کرده است؛ این تحولات از یک طرف از جدال درون منطقه‌ای که تلاش می‌شد که شیعه و سنی دیده شود، بخشی از یک جدال فراگیر بین‌المللی ناظر بر ضربه زدن به جهان اسلام دیده می‌شود و از طرف دیگر سخن گفتن از منازعه‌ای که مخالفان خارجی بشار اسد آن را سوری معرفی می‌کنند، از منظر افکار عمومی خلاف مصالح اسلام محسوب می‌شود؛‌ از این رو از فشار روانی روی نظام سیاسی سوریه به میزان زیادی کاسته شده است. یکی از جنبه‌های بحران سوریه تاکنون رفتار اخلال گرایانه ترکیه بوده است؛ آنکارا طی حدود یک سال گذشته تلاش کرد تا از طریق یک جابجایی سیاسی در دمشق، فضای تنفسی خود را در حوزه عربی باز کند اما دولت اردوغان نتوانست این مسیر را به درستی مدیریت کرد. آنکارا در زمانی که نیاز به جلب نظر دولت عراق داشت، همزمان با دخالت امنیتی در سوریه، جنگ دیپلماتیک اعلام نشده‌ای را علیه بغداد به راه انداخت؛ ترکیه با حمایت جدی و در بالاترین سطح از طارق هاشمی که از نظر دولت بغداد سرپل جدی تروریزم است و به این دلیل به اعدام محکوم شده است، خشم دولت و مردم شیعه عراق را علیه خود برانگیخت و ناشی‌گری دولت آنکارا، روابط بغداد- دمشق را به سطح یک «رابطه استراتژیک» سوق داد و این یک کمک ویژه اردوغان به بشار اسد به حساب می‌آید؛ از سوی دیگر دولت اردوغان محرک‌های امنیتی و نظامی را علیه سوریه فعال کرد و این در حالی بود که احاطه اردوغان به دستگاه‌های امنیتی- نظامی ترکیه کمتر از آن است که بتواند هدایت یک پروژه امنیتی نظامی را در خاک کشور همسایه به عهده بگیرد و این بار را به سرانجام برساند، از این رو طی ماه‌های اخیر شاهد اعتراض فراوان نظامیان ترکیه به سیاست امنیتی دولت اردوغان علیه سوریه بوده‌ایم. به نظر می‌رسد طی هفته‌های اخیر دولت اردوغان پیام‌های لازم را از درون جامعه حنفی ترکیه دریافت کرد؛ نظرسنجی‌های محافل ترکیه‌ای حکایت کننده مخالفت نزدیک به 85 درصدی 40 میلیون حنفی ترکیه از اقدامات ضد سوری اردوغان بود این در حالی است که مخالفت صددرصدی 19 میلیون کُرد شافعی و 23 میلیون ترک و عرب علوی با برنامه ضد سوری دولت آنکارا هم باید به عدد مخالفت اضافه کرد. در همان حال طی هفته‌های اخیر از همگرایی منطقه‌ای حوزه عربی علیه سوریه که اردوغان مخالفت آنان را مستمر و استراتژیک به حساب می‌آورد، به شدت کاسته شد؛ عربستان جایگاه کانونی خود را به مصر سپرد و قطر و ترکیه را وسط میدان معارضه نظامی تنها گذاشت. این رخدادها تاثیر عمده‌ای روی رفتار ترکیه گذاشت و آن را محتاط کرد؛ اعلام بسته شدن مرزهای ترکیه با سوریه که با حرکت نمادین ارتش در مرز انجام شد و اظهارات «ریاض الاسعد» سرکرده شبه نظامیان تروریست مبنی بر اینکه نیروهای خود را کاملاً از ترکیه خارج کرده است، نشانه دشواری های فراوانی است که ترکیه با آن مواجه شده است. یکی دیگر از جنبه‌های بحران سوریه رفتار سازمان ملل و شورای امنیت بود؛ سازمان ملل و شخص دبیرکل تاکنون روی مشروعیت مخالفان تأکید داشت و در صدد بود با صدور قطعنامه در شورای امنیت، سوریه را در شرایط سخت قرار دهد اما در نهایت این سازمان تنها توانست از طریق مجمع عمومی سازمان ملل چند قطعنامه محکومیت که الزام آور نیستند، صادر کند. مواضع اخیر دبیرکل مبنی بر توقف خشونت در سوریه و تأکید اخضر ابراهیمی بر گفت‌و‌گو با اسد و مذاکره با ایران و تأیید چارچوب نشست‌های قاهره که با حضور ایران همراه بود، همه نشان دهنده آن است که اخضر ابراهیمی نمی‌خواهد مسیر کوفی عنان را برود. این روند نشان داد که سازمان ملل بعد از شکست پرونده امنیتی تلاش می‌کند تا «میان» و نه متمایل به یکی از دو طرف دیده شود؛ این موضوع فضای دیپلماتیک جدیدی را فرا روی سوریه قرار داد تا جایی که بعضی از پایتخت‌های غربی که دفاتر دیپلماتیک خود در دمشق را به حال نیمه تعطیل درآورده بودند، از آمادگی خود برای بازگرداندن سفرا خبر دادند و ده‌ها مقاله در رسانه‌های مهم اروپا درج شد که در آن تغییر نظام سوریه را حداقل در شرایط فعلی غیرممکن ارزیابی می‌کردند. یکی دیگر از جنبه‌های بحران سوریه رفتار مخالفان اسد بود؛ تا حدود 4 ماه پیش، «ارتش آزاد سوریه» و «مجلس ملی» که ماهیت خارجی داشتند، محور تحولات سوریه به حساب می‌آمدند این دو، «لائیک خارجی» به حساب می‌آمدند از حدود 2 ماه پیش که ناکارآمدی این دو مجموعه به اثبات رسید، «القاعده» به میدان آمد و از سوی آمریکا و نیروهای همگرا با آن به طور جدی و آشکار مورد حمایت واقع شد. غرب و به خصوص آمریکا دنبال این بود که با شبح القاعده، سوریه را وادار به تسلیم کند؛ القاعده در این میدان شیوه جنایت‌های خاص را در پیش گرفت، حوادث تلخ و تکان دهنده نظیر ماجرای حولا به این منظور صورت گرفت و رسانه‌ای شد اما برخلاف تحلیل غرب، این جنایت‌ها دست ارتش سوریه را در اقدامات تلافی جویانه و تشدید فشار بر محاربین باز کرد و از این رو ارتش بدون هیچ مانع روانی به پاکسازی حلب، حمص، درعا و دمشق دست زد و هزاران نفر از تروریست ها را از میان برداشت. در این میان فضای جهان اسلام پس از پخش فیلم اهانت آمیز علیه پیامبر بزرگوار اسلام به هیچ وجه تحمل رفتارهای اختلاف افکنانه در جهان اسلام را نداشت و لذا مشکل القاعده در سوریه مضاعف شد. نکته دیگر این است، موقعیت منطقه‌ای همراهان سوریه طی یکی -دو ماه اخیر به نحو بارزی بهبود پیدا کرد؛ ایران به عنوان متحد استراتژیک سوریه به ریاست جنبش عدم تعهد رسید و عراق دوست سوریه به ریاست اتحادیه عرب رسید و از آن طرف موقعیت عربستان و قطر در سازمان‌های منطقه‌ای تا حد زیادی تضعیف شد به گونه‌ای که طی 2 ماه اخیر شاهد غیبت مقامات عربستان یا کاهش سطح حضور دیپلماتیک عربستان در بسیاری از نشست‌های مهم منطقه بوده‌ایم. شکست برنامه تغییر در سوریه تا مدت‌ها محافل همگرا با غرب در منطقه را به حاشیه می‌برد و از این رهگذر یک بار دیگر ثابت شد که غرب قادر به مدیریت صحنه‌ای که در نقطه مقابل آن جبهه مقاومت قرار دارد نیست و در جبهه‌ای که یک طرف آن مقاومت باشد امکان غلبه به نفع غرب وجود ندارد. یک نکته مهم دیگر در بحران سوریه وضعیتی بود که در جغرافیای لبنان برای حزب الله پیش آمد؛ غرب و همگرایان لبنانی آن تحولات سوریه را یک چالش کمرشکن برای حزب الله می‌دانستند چرا که فضای توأم با خشونت حاکم بر رفتار دولت و مخالفان دولت سوریه را با استراتژی شناخته شده حزب الله که پرهیز از ورود به چالش‌های داخلی بود مغایر می‌دانستند. آنان معتقد بودند حزب بر سر دوراهی حمایت از دولت متحد خود در دمشق و حفظ استراتژی پرهیز گرایانه ناچار به حمایت از دولت اسد شده و این حیثیت حزب الله را در لبنان و سایر کشورهای عربی مخدوش می‌کند و در نهایت حزب الله را به انزوا می‌برد؛ در عالم واقع هم این دشواری و تنگنا برای حزب الله وجود داشت؛‌ در این میان حزب الله در بحران سوریه ورود نکرد و هیچکس نتوانست به سندی مبنی بر دخالت حزب الله دست پیدا کند اما در همان حال یک تعهد اخلاقی مبنی بر کمک به اسد به دوش حزب الله سنگینی می‌کرد؛ فضایی که پس از اهانت به ساحت پیامبر بزرگوار اسلام در جهان اسلام به وجود آمد، حزب الله را از حاشیه به متن آورد. در این صحنه حزب الله مثل همیشه به صحنه آمد؛ دفاع جانانه حزب الله از پیامبر اسلام(ص) و برتری مراسمی که در بیروت و بقیه شهرهای لبنان به نسبت بقیه کشورهای جهان اسلام برگزار شد، موقعیت جدیدی برای حزب الله داد رقم زد و اعتماد به نفس جدیدی به نیروهای حزب الله و پشتیبانان منطقه‌ای آن داد. تحولات سوریه در نهایت در یک فرآیند سوری سوری قرار گرفته است از این رو طی هفته‌های اخیر شاهد نشست‌های مخالفان سیاسی نظام سوریه در برابر مخالفان امنیتی سوریه در دمشق بودیم. روسیه و ایران ابتکار عمل تحرک سیاسی و مدیریت توافق دولت و مخالفان را به عهده گرفته‌اند؛ این موضوعی است که تحولات سوریه را به یک سرانجام مناسب سوق می‌دهد اما البته بدون تردید تلاش بازوهای ترور غربی‌ها در سوریه به این زودی از حرکت باز نمی‌ایستد و مطمئناً طی هفته‌های آینده هم شاهد رخدادهای ناخوشایند امنیتی خواهیم بود؛ اما دیگر زمان امید بستن به این اقدامات به سر آمده است. ضمن آنکه تروریست‌ها و حامیان غربی و منطقه‌ای آنها به وضوح دریافته‌اند که باید برای اقدامات تروریستی خود هزینه‌های بسیار سنگین جانی و حیثیتی بپردازند.