زاهد نیوز - پایان مـاه عسـل روابط تـرکیـه – آمـریــکا با ادامه بحران سوریه

پایان مـاه عسـل روابط تـرکیـه – آمـریــکا با ادامه بحران سوریه

زاهدانه:تا چند ماه قبل ترکیه، غرب و آمریکا را در کنار خود می دید و با دلگرمی آنان بی مهابا به سوریه و اسد می تاخت، امروز اما خود را در برابر سوریه تنها می بیند. شاید جامعه بین الملل هم بار دیگر اسد را پذیرفته و دیگر خبری از حمایت از مخالفان اسد نیست. اردوغان تمامی این مشکلات را از چشم آمریکا و اوباما می داند. او معتقد است آمریکا در مسئله سوریه، با ترکیه صادق نبوده است. به گزارش زاهدانه،به نظر می رسد ترکیه، از عدم همراهی آمریکا در مسئله سوریه از اوباما ناخرسند است. ترکیه که از ابتدای بحران سوریه همراه و همگام با آمریکا و کشورهای غربی بر لزوم کنار رفتن اسد از قدرت تاکید کرده بود و استانبول به پایگاه مخالفان سوریه و دولت اسد تبدیل شده بود، امروز در جایگاهی قرار گرفته است که آمریکا و کشورهای غربی را در کنار خود نمی بیند و به تنها کشور مخالف اسد تبدیل شده است. از آغاز روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه، روابط خوب و حسنه جمهوری ترکیه و ایالات متحده آمریکا ادامه و تثبیت شد. اردوغان بر خلاف تبلیغات سکولارهای ترکیه، هم موافق پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا بود و هم روابط سطح بالا با آمریکا را دنبال می کرد. این روابط با به قدرت رسیدن اوباما و پیروزی وی در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۸ این کشور، ادامه یافت و ترکیه همواره به عنوان یکی از بهترین دوست ها و شرکای ایالات متحده در منطقه خاورمیانه محسوب گشته است.
ارائه الگوی جدیدی از اسلام از سوی ترکیه، سازگار و هماهنگ با دیدگاه ها و منافع کشورهای غربی و ایالات متحده آمریکا بود. غرب و در راس آن آمریکا، با تاکید بر الگوی اسلامی ترکیه، قصد داشت تا مدل اسلامی ترکیه را به تمامی کشورهای و سرزمین های اسلامی صادر نماید. به زعم سیاستمداران آمریکایی، الگوی اسلام میانه ترکیه، الگویی کم خطرتر و قابل مذاکره تر از الگوی شیعی ولایت فقیهی جمهوری اسلامی ایران بود.
آمریکا بر همین اساس با حمایت ویژه از اردوغان و حزب عدالت و توسعه، در مناقشات داخلی میان ارتش و دولت، همواره به پیروزی و برتری دولت در برابر نظامیان و ارتش کمک موثری می کرد. در مقابل ترکیه هم، ضمن در پیش گرفتن قرائت خاص داوود اوغلویی از منافع ملی و سیاست خارجی، همراه و همگاه با آمریکا در منطقه خاورمیانه به ایفای نقش فعال در مناقشات منطقه ای مشغول بود.
ترکیه حتی در بسیاری موارد، در بحران های منطقه ای، نقش میانجی را ایفا می نمود. ناگفته پیداست که این ایفای نقش بدون حمایت و همراهی آشکار و نهان آمریکا میسر نبوده است. البته نوع بازی ترکیه و در نظر گرفتن منافع ملی این کشور در تمامی مناقشات و منازعات منطقه ای نیز بی تاثیر نبوده است. ترکیه با هماهنگ کردن منافع ملی خود و نظریات و تئوری های ایالات متحده، سعی داشت نقشی بینابینی را در بحران ها و مسائل منطقه ای بر عهده گیرد.
این روند، در مسئله هسته ای ایران، مذاکرات گروه های فلسطینی فتح و حماس، مسئله غزه و کشتار فلسطینیان توسط اسرائیل، ناآرامی های سیاسی در عراق و مسئله درگیری های قومیتی در این کشور مشاهده شده است و در این راستا، ترکیه، منافع و دیدگاه هایش را با ایالات متحده آمریکا هماهنگ کرده است.
جدیدترین بحران منطقه ای، مسئله سوریه است. اردوغان که همواره سوریه و اسد را دوست خود و ترکیه می نامید، پس از اتفاقات اخیر در سوریه، تغییر موضع داده و به یکی از جدی ترین مخالفان اسد تبدیل گردید. وی با پناه دادن به مخالفان بشار اسد، سازماندهی فراوانی برای سرنگونی اسد انجام داده است.
اردوغان همراه و همگاه با غرب و ایالات متحده، اتفاقات و حوادث سوریه را محکوم کرده و مسئولیت تمامی این رخدادهای ناخوشایند را متوجه شخص اسد و دولت کنونی سوریه دانسته است و مخالفان اسد را از این کشتارها، مبری دانسته است
این رویکردها هم اتفاقا کاملا با رویکردهای آمریکا هماهنگ بوده است. کشورهای غربی و آمریکا چندین بار در شورای امنیت جلسه اضطراری برای بررسی حوادث سوریه برگزار کرده اند و چندین بار، روسیه و چین با وتوی قطعنامه شورای امنیت، اجازه اقدام عملی در جهت سرنگونی اسد را به آمریکا و کشورهای غربی نداده اند.
ترکیه در این بازه زمانی یکی از جدی ترین حامیان عملیات نظامی علیه سوریه جهت سرنگونی اسد بوده است. دولت ترکیه معتقد است که جامعه جهانی باید به کمک معترضان سوری بشتابد و آن ها را در مقابله با اسد یاری نماید. امری که به هر دلیل تا به امروز ممکن نشده است. یا به دلیل وتوهای روسیه و چین و یا به علت ترس آمریکا و کشورهای غربی از وارد شدن به یک جنگ جدید. تا اینجای کار هیچ تفاوت و تغییری در سیاست های آمریکا و ترکیه در قبال مسئله سوریه به وجود نیامده است.
اما امروز و با گذشت بیش از یک سال از ناآرامی های سوریه، اوباما هم بیش از پیش به این نتیجه رسیده است که دخالت بیش از این در امور سوریه منطقی به نظر نمی آید و شاید با منافع ملی ایالات متحده همخوانی ندارد. این تصمیم می تواند ناشی از چندین مولفه مختلف باشد.
۱-   آمریکا با مشاهده چند باره وتوی قطعنامه شورای امنیت توسط چین و روسیه، احتمالا به این نتیجه رسیده است که این دو کشور در مسئله سوریه کوتاه نخواهند آمد و تحت هیچ شرایطی اجازه حمله و آغاز جنگی جدید در سوریه را نخواهند داد. بر همین اساس از فکر عملیات نظامی علیه سوریه منصرف شده است.
۲-   با ادامه پیدا کردن روند ناآرامی ها و بحران در سوریه بدون حصول به نتیجه ای خاص (در این روند، نه مخالفان موفق شده اند اسد را سرنگون کنند و نه اسد توانسته شرایط را به حالت عادی بازگرداند) ممکن است اوباما به این نتیجه رسیده باشد که مسئله سوریه یک مسئله و درگیری کاملا داخلی است که در نهایت یکی از طرفین بر دیگری غلبه خواهد کرد و دخالت نظامی آمریکا، ایالات متحده را وارد باتلاقی دیگر خواهد کرد. ضمن اینکه، اوباما همواره بر این اصل اعتقاد داشته که دخالت نظامی در سوریه چندان گزینه عقلایی محسوب نمی شود و آمریکا ترجیح می دهد اگر بناست تغییر و تحولی در سوریه انجام پذیرد، توسط خود مردم این کشور به وقوع بپیوندد.
۳-   عامل سوم، نزدیکی تاریخ برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا است. در شرایطی که کمتر از یک ماه تا زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باقی است، اوباما ترجیح می دهد تا به جای درگیر کردن خود در مسائل سیاست خارجی و احتمالا یک جنگ پرهزینه دیگر، تمامی توان خود را بر روی مسائل داخلی، مناظرات انتخاباتی، بهبود شرایط اقتصادی کشور، تبلیغات انتخاباتی و … متمرکز نماید.
در شرایطی که به نظر می رسد ترکیبی از این سه مولفه باعث شده، تا اوباما بیش از گذشته خود را از مسئله سوریه دور نماید، درگیری های مرزی میان ترکیه و سوریه به اوج خود رسیده است و حتی تهدیدهایی هم از سوی طرفین انجام شده است، اما امر واضح این است که ترکیه به هیچ وجه تمایل ندارد به تنهایی با سوریه درگیر شود. این امر می تواند چند دلیل داشته باشد.
اول این که ترکیه نمی خواهد ثبات داخلی خود را از دست دهد. ثانیا می داند که درگیری با سوریه درگیری ای است که می تواند ابعاد مختلفی داشته باشد. در مرز بین سوریه و ترکیه مناطق کردنشینی وجود دارند که سوریه می تواند جنگ را به آن مناطق بکشاند و آن وقت است که ارتش ترکیه باید در مقابل کردهای سوریه که اتفاقا به بشار اسد وفادار هستند، بجنگد.
جنگ از این طریق می تواند به داخل ترکیه کشیده شود. ثالثا ترکیه اقتصاد شکننده ای دارد. اقتصاد ترکیه مدلی نیست که این کشور به راحتی بتواند وارد درگیری نظامی شود. ترکیه برای تامین امنیت خود باید به پیمان هایی مانند ناتو تکیه کند. مدل اقتصاد ترکیه مدلی نیست که بتواند در یک جنگ تمام عیار، اقتصاد خود را هزینه کند. این کشور منابع طبیعی در اختیار ندارد که بتواند با فروش آن، هزینه جنگ خود را تامین کند.
جنگ در ترکیه جایگاه ارتشی ها و منتقدان و نیز داعیه جدایی طلبی کردها را تقویت می کند. ضمن اینکه اقلیت علوی در ترکیه، به شدت حامی بشار اسد و دولت او هستند. به این موارد می توان تظاهرات اعتراض آمیز مردم ترکیه در محکومیت جنگ این کشور با سوریه را اضافه کرد. همه این ها می تواند موانع عمده ای برای دولت رفاه اسلامی برای ورود به جنگ باشد.
سونر کاگتبای، مدیر برنامه های پژوهشی ترکیه و پژوهشگر فعال در مرکز مطالعات سیاسی خاور نزدیک می گوید: «در خلال بحران سوریه که تا کنون بیش از ۱۸ ماه است که به طول انجامیده آنکارا باور داشت که با ایالات متحده بر سر تغییر نظام در سوریه توافق دارد اما اکنون می بیند که به روشنی با واشنگتن اختلاف نظر دارد».
در نتیجه ترکیه بیش از پیش احساس تنهایی می کند. (حداقل در قضیه سوریه) در شرایطی که تا چند ماه قبل ترکیه، غرب و آمریکا را در کنار خود می دید و با دلگرمی آنان بی مهابا به سوریه و اسد می تاخت، امروز اما خود را در برابر سوریه تنها می بیند. شاید جامعه بین الملل هم بار دیگر اسد را پذیرفته و دیگر خبری از حمایت از مخالفان اسد نیست.
در این شرایط، آنکارا از این که درگیری های سوریه به یک جنگ طایفه ای منجر شود به هیچ وجه خرسند نیست به خصوص که اسد به کردها نزدیک شده و به آن ها اجازه داده است که از خاک سوریه علیه ترکیه عملیات خود را پیگیری کنند، این در حالی است که ترکیه در مبارزه با کردها تا کنون مشکلات بسیاری را متحمل شده است.
اردوغان تمامی این مشکلات را از چشم آمریکا و اوباما می داند. اردوغان معتقد است آمریکا در مسئله سوریه، با ترکیه صادق نبوده است و این باعث شده ترکیه با تکیه بر حمایت ها و همکاری های آمریکا، وارد نزاع و دشمنی با سوریه و اسد شود. نزاعی که کم کم می تواند ترکیه را هم به نوعی درگیر نماید.