زاهد نیوز - شکوه عید قربان در مهد همدلی و اخوت اسلامی/ آداب خاص عید بندگی در سرزمین وحدت و برادری

شکوه عید قربان در مهد همدلی و اخوت اسلامی/ آداب خاص عید بندگی در سرزمین وحدت و برادری

عید قربان هنگامه تقرب و تعظیم انسان در برابر درگاه الهی است و یکی از روزهای فرخنده در گاه‌ شماری اسلامی به شمار می رود.

به گزارش زاهدنیوز، آداب و رسوم عید بزرگ قربان که آیینه تمام نمای فرهنگ های ناب و سنت های دست نخورده مردم سیستان و بلوچستان است.

عموما مردم ساکن در کهن دیار سیستان وبلوچستان همواره برمدارفرهنگ وسنت بوده ودرطول تاریخ نیز این موضوع مصادیق بسیاری دراین منطقه دارند، در عید قربان که ار جمله اعیاد اصلی این دیار به شمار می رود نیز خرده فرهنگهای بازمانده از دوره های گذشته بعنوان میراث معنوی سینه به سینه منتقل شده است.

در این دیار قربای ومرسمات مرتبط با آن تا آنجا اهمیت دارد که حتی در نامگذاری فرزندان نیز دیده میشود (قربان، قربان علی و رمضان) در ادبیات شفاهی مردم سیستانی وبلوچ نیز می توان ردپایی از این اعتقادات را نیز مشاهده کرد.

در شعرهای محلی در مثل ها (بخوارک که گوشت امنه نوقربو) در داستان های محلی وحتی در لباس وپوشاک نیز در اعیاد به خصوص عید قربان زنان هنرمند سیستان وبلوچستان لباس نو برای اهل خانه محیا میکنند.

با سوزن دوزی وخامه دوزی هایی بسیار زیبا که نمادی از فرهنگ وهنر این سرزمین می باشد در خوراکی ها، بازی ها ودر رفتارها وارتباطات درون قومی بسیاری از عروسی ها وپیوندها در این عیدها برگزاری می شود.

جلسات آشتی وصلح به برکت این عید پررنگ تر برگزار می شود و ریشه بسیاری اختلاف ها در عید قربان از بین میرود،این مراسمات ضمن اینکه سنت وفریضه دینی است که حضرت حق وپیامبر مکرم (ص) وائمه اطهار(ع) تاکید فرموده اند بلکه به نوعی هویت ماست.

بازدید از اقوام، بزرگان فامیل و سادات، عیادت از بیماران، دیدار از خانواده هایی که به تازگی عزیزی را از دست داده اند، رفتن بر مزار درگذشتگان و گلزار شهدا و طلب مغفرت و آمرزش برای اهل قبور، کمک به نیازمندان، تقسیم نذورات و خیرات، هدیه دادن به بچه ها، برگزاری مراسم ازدواج و جشن های نامزدی، ارسال هدایا برای نوعروسان و نودامادها از طرف خانواده های عروس و داماد از جمله سنت های پسندیده ای است که مردم استان به آن پایبند هستند.

در زابل خانواده هایی که به تازگی عزیزی را از دست داده بودند، در چنین روزی عده ای از ریش سفیدان به منزل متوفی میرفتند و از صاحبان و اقوام درجه اول متوفی میخواستند که از عزا بیرون بیایند و گوسفند قربانی کنند و عید بگیرند پس از موافقت کسان متوفی، چند تن از زنان همسایه یا اقوام پیراهن سیاه را از تن زنان صاحب عزا بیرون میاوردند و پیراهن شادی بر تن آنها می کردند.

گنجینه آیین های عید بندگی نمادی از همدلی اقوام ومذاهب در پایتخت وحدت

محمدعلی ابراهیمی، پژوهشگر حوزه میراث فرهنگی در گفت و گو با خبرنگار ما بیان کرد: عید قربان، عید بندگی، با نماز وعبادتش، با قربانی کردن و صدقه اش بستری برای جاری ساختن مفهوم عبودیت و بندگی و جلوه گاه تعبد در برابر خالق یکتاست.

وی افزود: بانوان سیستانی وبلوچستانی در تهیه اسباب ادای آداب عید با تهیه لباس سنتی و زیبای سیستان و بلوچستان باخمک دوزی، سیه دوزی و سوزن دوزی و پخت انواع غذاها، خوراکی ها و شیرینی جات سنتی مخصوص این دیار سنگ تمام می گذارند.

ابراهیمی تصریح کرد: خواندن نماز عید در کنار هم در پایتخت وحدت اسلامی ایران وطن مردان و زنانی است که سالیان چند در کنار هم با الفت و مهربانی آیین های ویژه این ایام را گرامی داشته اند.

این کارشناس ادامه داد: یکی از زیباترین رسومی که در میان آداب و رسوم مردم استان از گذشته های دور پابرجا مانده آیین حنابندان شب قبل از عید است، در این شب زنان و دختران با بستن حنا بر روی دست و پای خود توسط دختران خوش ذوق و ماهر این دیار نقش‌های مختلفی طراحی می کنند.

رفتن به پیشواز عید

وی گفت: سه روز پیش از عید قربان، مردم استان به پیشواز عید می روند و زنان در برگزاری آیین های مختلف نقش کلیدی ایفا می‌کنند، آن ها با نزدیک شدن عید، خانه را آراسته و خود را برای میزبانی خویشاوندان و اقوام نزدیک و دور آماده می کنند.

ابراهیمی بیان کرد: در روزهای قبل از عید قربان، مراکز خرید و فروشگاه ها و بازارها در شهرهای استان مملو از جمعیت می شود و خیلی ها هم از روستاها به بازارهای شهر مراجعه و با خرید شیرینی، میوه و لباس نو خود را برای استقبال از عید قربان آماده می کنند که این رسم تحت شعاع شرایط به وجود آمده ناشی از شیوع کرونا قرار گرفته است.

وی ادامه داد: در روز عید قربان مردم سیستان و بلوچستان با پوشیدن لباس نو این روز را آغاز می کنند و همچون آیین استقبال از بهار و نوروز، اعضای خانواده پس از پوشیدن لباس نو دوش به دوش هم به سوی مساجد و عیدگاه ها حرکت می‌کنند تا فریضه نماز عید را به جا بیاورند.

طلب حلالیت و رفع کدورت ها(هلک پهلی)

این کارشناس اظهار کرد: مردم پایخت وحدت پس از اقامه نماز عید قربان در محل عیدگاه با در آغوش گرفتن یکدیگر و تبریک عید از هم طلب حلالیت می‌کنند و این عید بزرگ را فرصت بسیار مناسبی می‌دانند تا کدورت و اختلاف های گذشته را به فراموشی بسپارند و با در آغوش کشیدن هم بار دیگر پیمان صلح، دوستی، برابری و برادری ببندند که امسال نیز با توجه به شرایط موجود این رسم دیرینه نیز تحت تاثیر قرار گرفته که باید از در آغوش کشیدن یکدیگر خودداری کرد.

وی گفت: طلب بخشش در روز عید را می ‌توان از آداب پسندیده و قدیمی مردم سیستانی و بلوچ دانست که به مدت سه روز در دیدار با اقوام و آشنایان ادامه دارد و پس از آن در دیدار با دوستان و همسایه ها تکرار می شود.

ابراهیمی افزود: همزمان با فرارسیدن عید قربان همه ساله مردم استان شاهد افزایش تعداد مراسم صلح و سازش در میان اقوام و طوایف درگیر و دارای اختلاف منطقه هستند و بسیاری از کینه ها و دشمنی ها جای خود را به صلح و دوستی می دهد.
وی ادامه داد: بسیاری از دخترها و پسرهای جوان تلاش می‌کنند تا مراسم ازدواجشان را همزمان با این عید فرخنده جشن بگیرند، مردم این منطقه معتقد هستند که ازدواج در اعیاد اسلامی موجب خوشبختی و ایجاد عشق و علاقه در میان زوجین می شود.

مراسم روز عید

ابراهیمی با اشاره به سنت روز عید اهل سنت گفت: بانوان بلوچ که از روزها و حتی هفته‌های قبل از فرا رسیدن عید نسبت به دوخت لباس‌های نو و خرید زیور آلات جدید اقدام کرده و خانه تکانی عید را نیز انجام داده‌اند، با پیرایش خود و کودکان و همچنین دود کردن عود، فضای منزل را برای برپایی این جشن بزرگ آماده می‌کنند.

وی افزود: عیدی دادن از رسومی است که در این روز فرخنده باعث شادی کودکان شده به گونه‌ای که برای فرارسیدن آن لحظه شماری می‌کنند و حلاوت پوشیدن لباس‌های نو، تناول غذاهای خوشمزه و دید و بازدید را برای آن‌ها چندین برابر می‌کند.

روز صلح و دوستی

این کارشناس بیان کرد: پس از اقامه نماز عید قربان، نمازگزاران در محل عیدگاه با در آغوش گرفتن یکدیگر و تبریک عید از هم طلب حلالیت می‌کنند واین عید بزرگ را فرصت بسیار مناسبی می‌دانند تا کدورت و اختلاف‌های گذشته را به فراموشی بسپارند و با در آغوش کشیدن هم باری دیگر پیمان صلح، دوستی، برابری و برادری ببندند.

وی با بیان اینکه طلب بخشش و حلالیت طلبیدن در روز عید را می‌توان از آداب پسندیده و قدیمی مردمان بلوچ دانست گفت: به مدت سه روز در دیدار با تمامی اقوام و آشنایان ادامه داشته و پس از آن در میان بازار و دوستان نیز تکرار می‌شود، به گونه‌ای که همزمان با فرارسیدن عید قربان همه ساله مردم استان سیستان و بلوچستان شاهد افزایش تعداد مراسمات صلح و سازش در میان اقوام و طوایف درگیر و دارای اختلاف منطقه هستند و بسیاری از کینه‌ها و دشمنی‌ها جای خود را به صلح و دوستی می‌دهد.

قربانی؛ سنت حسنه موکد

ابراهیمی با اشاره به این که قربانی‌ کردن گوسفند، یک سنت حسنه‌ موکد در میان مسلمانان است،اظهار داشت: قربانی حیوانات را می توان رسمی دانست که در فرهنگ مردم سیستان و بلوچستان در مناسبت های مذهبی و غیرمذهبی جایگاه ویژه ای دارد و در ادوار مختلف تاریخی در استان رایج بوده است ولی در روز عید قربان به صورت ویژه بیشتر مردم این دیار با الگوگیری از اقدام حضرت ابراهیم(ع) این سنت پسندیده را به جای می‌آورند.

وی گفت: آن ها معتقد هستند که این سنت حسنه؛ فقط به حاجیان اختصاص ندارد و همه افرادی که بضاعت مالی دارند در اندازه توان خود بز، گوسفند، گاو یا شتر ذبح و آن را در میان خانواده های کم بضاعت و همسایگان و نزدیکان توزیع می کنند.

ابراهیمی اظهار کرد: آن هایی هم که توانایی مالی بیشتری دارند یا بزرگ طایفه هستند با جمع کردن اقوام و بستگان کم بضاعت خود آن ها را در مصرف گوشت قربانی و جشن و شادی خود شریک می کنند که امسال بسیاری از این آداب و رسوم تحت تاثیر شرایطی که به واسطه کرونا به وجود آمده، قرار گرفته است که باید بر اساس رعایت پروتکل های بهداشتی انجام شود.

انتهای پیام/