بالاخره فاجعه خودنمايي کرد. در جديدترين پيامد مهم ترين نبرد نيابتي امروز جهان، گروه‌هاي راست گراي افراطي در شهر "اودسا"ي اوکراين مخالفانشان را زنده زنده در آتش سوزانده اند. 175 نفر هر طور شد جان به در بردند، اما 43 نفر در آتش سوختند. حالا اعضاي اتحاديه اروپا، آمريکا و روسيه بايد بار ديگر پرونده آن چه در چند ماه گذشته انجام داده اند، را مرور کنند. فاجعه در اوکراين مي تواند خيلي بيش از اين دامنه پيدا کند. اما آن ها چگونه مي توانند آتش شعله گرفته در اوکراين را خاموش کنند؟ به نظر مي رسد راه حل اين بحران از 2 حالت کلي خارج نيست. يک راه اين است که روسيه کوتاه بيايد، به الحاق شبه جزيره کريمه قناعت کند و اجازه بدهد که آنارشيست هاي قديم و دولتمردان جديد اوکراين براي زخم هاي شديد اجتماعي و اقتصادي اين کشور علاجي بيابند. با اين فرض که آن ها بتوانند خون ريزي‌هاي قومي و نژادي در کشورشان را که دارد به انباشت نفرت جمعي تبديل مي‌شود، کنترل کنند.

در مقابل راه ديگر اين است که کشورهاي غربي خود را براي پرداختن هزينه‌هاي آشوبي که در حياط خلوت روسيه ايجاد کرده اند، آماده کنند، شکست را بپذيرند و به فدرالي شدن نظام سياسي اوکراين تن بدهند. اين چنين، برنامه ريزي آن ها براي الحاق اوکراين به پيمان آتلانتيک شمالي به هم مي خورد و آرزوي کشاندن سپر دفاع موشکي ناتو به لب مرز روسيه تا اطلاع ثانوي به بايگاني سپرده مي شوداکنون در بحبوحه اين بحران، مرکل در واشنگتن به ديدار اوباما رفته است. آلمان، پرجمعيت ترين کشور اروپايي، بزرگ ترين صنعت اتحاديه اروپا و چهارمين کشور جهان از نظر توليد ناخالص داخلي است. واقعيت اين است که اتحاديه اروپا بدون همراهي آلمان نمي‌تواند در برابر پوتين بايستد و برلين نيز تندروي در برابر روسيه را قبول ندارد. افکار عمومي و نخبگان سياسي و اقتصادي اين کشور بحران در اوکراين را مسئله خودشان نمي دانند. شهروندان و شرکت هاي آلماني حاضر نيستند که هزينه هاي يک جنگ تمام عيار اقتصادي با روسيه را بپردازند. جنگي که اوباما دوست دارد بتواند دستور آغاز آن را صادر کند اما نمي تواند درباره زمان پايان آن به کسي تضميني بدهد.

همين روزها و در اوج بحران اوکراين، مدير عامل شرکت آلماني زيمنس شخصا به ديدار ولاديمير پوتين رفت و او را از جهت همکاري متقابل بين روسيه و زيمنس مطمئن کرد. نخبگان سياسي آلمان هم روابط تنگاتنگي با پوتين دارند. همين چند روز پيش رسانه هاي آلماني عکسي نيز از گرهارد شرودر، صدر اعظم پيشين آلمان را منتشر کردند که کمي پس از هفتادمين جشن تولدش، در سن پترزبورگ روسيه ولاديمير پوتين را در آغوش گرفته است. شرودر رئيس کميسيون سهام داران شرکت آلماني نورد-استريم است. اين شرکت از شرکاي اصلي شرکت گازپروم روسيه در اروپا است. گرهارد شرودر همزمان عضو برجسته حزب سوسيال دموکرات آلمان است که در دولت ائتلافي آنگلا مرکل قرار دارد. جالب اين که وزير خارجه دولت مرکل، فرانک والتر اشتانماير نيز عضو همين حزب است. يعني مرکل حتي اگر بخواهد هم نمي تواند رويکرد دولت آلمان عليه روسيه را خصمانه کند. هرچند شخص آنگلا مرکل نيز رابطه صميمانه اي با پوتين دارد. آن ها از 20 فوريه تا به امروز بيش از 10 بار با يکديگر درباره اوکراين گفت و گو کرده اند. جالب اين که اين گفت و گو ها بيشتر به زبان آلماني بوده است. پوتين که افسر سابق ک.گ.ب است، سال هاي زيادي از عمرش را در آلمان شرقي سپري کرده و زبان آلماني را به خوبي صحبت مي کند.

رسانه هاي آلماني هم اين روزها هم صدا با رسانه هاي روسي، بيشتر به اين پرسش مي پردازند که دولت کنوني در اوکراين چقدر فاشيست است و چقدر مي توان به عنوان يک شريک براي اتحاديه اروپا به آن اعتماد کرد. بنابراين دور از ذهن نيست اگر بگوييم که بر خلاف ادعاي رسانه هاي غربي، اين اوباما نيست که در حال قانع کردن مرکل است. بلکه اين صدر اعظم آلمان است که دارد آداب پذيرش منطقي يک شکست را به کشورهاي همسايه اش در اروپا و همچنين به ايالات متحده آمريکا مي آموزد. کافي است بروکسل (پايتخت اتحاديه اروپا) و واشنگتن بپذيرند که در اوکراين نيز مثل بسياري از کشورهاي غرب آسيا و شمال آفريقا همه پرسي قانون اساسي جديد برگزار شود. سپس نظام سياسي اين کشور نيز مثل بسياري ديگر از کشورهاي اروپايي، از جمله آلمان، فدرالي شود و بحران به پايان برسد. آيا اوباما براي اتخاذ يک تصميم تاريخي و پايان دادن به بحران اوکراين آماده است؟ يا اين که بايد منتظر خونريزي هاي بيشتري باشيم؟! نبرد نيابتي در اوکراين.

حسین بابازاده مقدم در مطلبی با عنوان«دوباره جریان انحرافی»چاپ شده در ستون یادداشت روز،روزنامه وطن امروز اینطور نوشت:

 اظهار نظرهای علی یونسی در جمع یهودیان شیراز تا حدود بسیار قابل‌ملاحظه‌ای واجد صفات سخنان فرقه‌ای و معنویت‌های منفک از دین است.

وقتی می‌گوییم فلان اظهارنظر فرقه‌ای است، یعنی اینکه آن جملات واجد و دربرگیرنده گذاره‌های فرقه‌ای و برداشت‌های انحرافی و آلوده از معنویت بوده و سرشتی یگانه در برداشت‌های ناروا از عرفان و شناخت دارد. به این اعتبار وقتی اظهار نظرهای دستیار رئیس‌جمهور در امور قومیت‌ها را که در جمع یهودیان شیراز بیان شده مرور می‌کنیم، نشانه‌های فرقه‌ای موج می‌زند.

علی یونسی در جریان سخنرانی برای یهودیان شیراز که پس از مراسم عبادی ایشان برگزار شده است، ضمن طرح نقطه‌نظرات شخصی‌اش درباره تاریخ ایران و ادیان با روایتی «یهودی و عبرانی» برخی نکات را بر زبان رانده است که دقیقا معادل فرقه‌ای دارد. او صرف نظر از اینکه در این مراسم که متعلق به یک اقلیت مذهبی بوده، نباید به‌عنوان یک روحانی به نقاط‌ضعف جامعه ایمانی مسلمان و شیعه وارد می‌شد به طرح بحث سینه‌زنی در جمعی پرداخته است که خود آنان از منتقدان آیین و اندیشه‌های شیعه تلقی می‌شوند که خود حاوی همذات‌پنداری سخنران با جمعی است که اظهاراتش را در آن بیان کرده است. خود شما هم شاید این تجربه را داشته باشید که وقتی در یک جمع غریبه از موضوعاتی درباره یک عضو از خانواده‌تان سخن می‌گویید در واقع این اقدام بخش قابل ملاحظه‌ای از بعد روانی‌اش ناشی از حس نزدیکی به مخاطب است و ناشی از حس یک ناراحتی مشترک که در واقع یک خطای بسیار قابل ملاحظه از سوی فردی است که عنوان مشاور و دستیار رئیس‌جمهور کشوری به بزرگی ایران را یدک می‌کشد.

همانطور که ملاحظه می‌کنیم در این عبارت عملا هم سینه‌زنی و هم فرهنگ شیعه مورد نقد و تهمت قرار گرفته است: «فرهنگ ایران عرفان‌طلب است و بیشتر روح دین و مذهب را طلب می‌کند تا ظواهر مناسک را اما می‌بینیم که گاه سینه‌زنی را تا پاسی از شب انجام می‌دهد اما زمان اندکی برای نماز اختصاص می‌دهد». اما باید از علی یونسی سؤال شود این عرفان و عرفان‌طلبی مورد اشاره در فرهنگ ایرانی ناظر بر چیست؟ اگر ناظر بر دین نیست پس چگونه می‌توان آن را به‌عنوان عرفان تلقی کرد. خود وی در بخش دیگری از سخنانش کار را برای جویندگان پاسخ ساده‌تر کرده و گفته است: «عبادت، ارتباط فرد با خداست؛ با هر زبان و بیان که باشد مهم نیست، شاید شما هم قصه حضرت موسی(ع) با شبان را در مثنوی مطالعه کرده باشید. البته در مقام صحت آن نیستیم اما یک حقیقت را مولوی می‌خواسته عنوان کند و آن ارتباط انسان با خداست که ارتباطی عبادی است و این ارتباط در هر دینی دیده می‌شود».

اگر این اظهارنظر علی یونسی صحیح باشد، بنابر این کسانی که با ادبیات آیین‌های بودیسم و هندوئیسم و بت‌پرستی و نظایر آن نیز عبادتی را انجام می‌دهند چون ناظر بر عبادت است یک احساس خوب و معنوی را تداعی می‌کند.

اگر زبان و بیان عبادت مهم نباشد، اساسا شریعت و فقه را چگونه می‌توان در جامعه تجویز کرد و چگونه فردی که عنوان روحانی را یدک می‌کشد، می‌تواند اینگونه تفسیر نادرستی از معنویت را اشاعه دهد. برای گرایش‌های معنوی و فرقه‌ای که در دولت اینچنین عیان است باید بسیار نگران بود، چرا که تاکنون و در دوره‌های مختلف هیچ یک از بخش‌های نظام در هیچ یک از دولت‌ها توافق نظر برای مقابله با اندیشه‌های فرقه‌ای را کنار نگذاشته و همواره با آن حساس و ظریف برخورد کرده‌اند و این گرایش یونسی، نقطه مقابل سیاست‌های کلان نظام در بحث‌های مرتبط با مباحث معنوی است.

  نزدیکی حکومت بنی‌اسرائیل در نسل جدید و اصلاح‌طلبان!

این جمله یکی از عبارت‌های بسیار جالب سخنرانی یونسی در جمع یهودیان شیراز به شمار می‌آید: «حتی امروز حکومت بنی‌اسرائیل هم در نسل جدید به آنچه نسل جوان ایران درباره همزیستی و اصلاح‌طلبی می‌گوید، نزدیک شده است». در واقع علی یونسی با یک تیر چند نشان زده است. از یکسو گرایش اصلاح‌طلبان به برقراری ارتباط با یهودیان در سرزمین‌های اشغالی را افشا کرده و از سوی دیگر نشان داده است در اصلاح‌طلبی ایرانی و اصلاح‌طلبی یهودی وجه اشتراکاتی وجود دارد و عملا این ادعای دیرینه ما درباره ارتباط اصلاح‌طلبان با صهیونیست‌ها را به‌نوعی تایید کرده است.

اگر خود وی بتواند از این عبارت چندپهلو  و مبهمی که بیان کرده است، معادل دیگری بتراشد نگارنده نیز ادعای او را می‌پذیرد اما واقعیت امر چیز دیگری است و در واقع همان نکته اصلی است که خود وی رسما بدان اشاره کرده است. وی در بخش دیگری از سخنانش به تحریف اهداف پیامبران الهی پرداخته و در اظهار نظری بدون مبنا گفته است: «پیام مشترک همه پیامبران این است که ما همه به زبان خود عبادت می‌کنیم، نه من به فکر مسلمان کردن شما باشم نه شما به دنبال آن باشید که تفکر دینی خود را غالب کنید، در کنار هم زندگی کنیم، کلاه سر هم نگذاریم، همدیگر را آنگونه که هستیم بپذیریم و رسالت دین را رسالت اخلاقی آن بدانیم. دین نیامده ما را از هم جدا کند و به جان هم بیندازد، دین آمده تا ما را با هم مهربان کند، رابطه ما را با خدا خوب کند».

 باید از یونسی سؤال کرد آیا به این سادگی می‌شود اهداف پیامبران را تحریف کرد و این حقیقت را کتمان کرد که همه پیامبران الهی از آدم(ع) تا خاتم(ص) برای دعوت به اسلام به زمین آمده‌اند؟! یونسی در بخش‌های دیگری از این سخنان برخی ادعاهای صهیونیست‌ها درباره کورش و کشفیات تازه تاریخی را مورد تایید قرار داده است که از جمله جعلیات تازه صهیونیسم در زمینه‌های تاریخی به شمار می‌آید که خود جای نقد بسیار دارد.

چنانچه دستیار رئیس‌جمهور در امور اقلیت‌های مذهبی و قومیت‌ها تفاوت قرائت‌های صهیونیستی از یهودیت را نمی‌شناسد باید از آن به چه کسی شکایت برد و چه فردی را مسؤول شناخت و این بی‌اطلاعی عمیق یا تجاهل عامدانه چه اثرات زیانباری را برای کشور به همراه دارد؟ جولان فرقه‌های انحرافی زیر پرچم حمایت‌های دولتی از جمله تهدید‌های بسیار جدی است که با وجود عناصری همچون علی یونسی که نقش بسزایی هم در دولت سایه دارد، باید انتظار داشت. با مرور اظهارنظرهای وی درباره یهودیان، تاریخ و ایران، همان سخنان جنجال برانگیز رحیم مشایی در دولت قبل تداعی می‌شود که نتیجتا سبب شد دولت، مشروعیت خود را در میان بسیاری از حامیان سنتی خود از دست بدهد.  اگرچه اینگونه اظهارنظرها بنابر دلایل متعددی من‌جمله برخوردهای شدید با رسانه‌های منتقد کمتر رسانه‌ای می‌شود اما به‌نظر می‌رسد علی یونسی دوست دارد مشایی دولت روحانی باشد.

روزنامه رسالت مطلبی را با عنوان«خروج از ممشاي قانون هدفمندي يارانه‌ها»در ستون سرمقاله خود به قلم محمدكاظم انبارلويي به چاپ رساند:

"استر ذهبك و ذهابك و مذهبك عن اخيك"(1) (ثروت، سفر رفتن و اعتقادات خود را از برادرت مخفي كن) مرحوم شهيد استاد مطهري در جايي در خصوص مضمون اين سخن گفته بود؛ "در زمان‌هاي قديم بي‌عدالتي و ناامني بسيار بوده است. دست تجاوز زورمندان و قلدران به مال و ناموس مردم بي‌باكانه دراز بوده است. مردم اگر پول و ثروتي داشتند ناچار بودند به صورت دفينه در زير خاك پنهان كنند. علت مخفي ماندن گنج‌ها اين است كه صاحبان طلا و ثروت جرات نمي‌كردند كه حتي بچه‌هاي خود را از پنهانگاه ثروت خود آگاه سازند. مي‌ترسيدند كه راز آنها به وسيله بچه‌ها فاش شود و مورد تجاوز و گزند قلدران واقع شود. بدين ترتيب گاهي اتفاق مي‌افتاد كه پدر با مرگ ناگهاني از دنيا مي‌رفت و فرصت نمي‌كرد اسرار خود را به فرزندش بسپارد. قهرا دارايي او در زير خاك‌ها مدفون مي‌ماند. جمله معروف استر ذهبك و ذهابك و مذهبك: پول و مسافرت و عقيده خود را آشكار نكن، يادگار آن زمان‌ها است." (2) مولانا نيز به اين مهم در مثنوي پرداخته است؛

گفت هر رازي نشايد باز گفت
جفت طاق آيد گهي، گه طاق جفت
از صفا گر دم زني با آينه
تيره گردد زود با ما آينه
در بيان اين سه، كم جنبان لبت
از ذهاب و از ذهب، وز مذهبت
كين سه را خصم است بسيار و عدو
در كمينت ايستد  چون داند او

آنچه در خوداظهاري در باب هدفمندي يارانه‌ها گذشت چندان ربطي به قصه بالا ندارد اما به نظر مي‌رسد اقدام دولت براي اجراي فاز دوم قانون هدفمندي يارانه‌ها وفق تبصره 21 قانون بودجه 93 كه ماموريت دارد يارانه‌ها را به نيازمندان بدهد، از طريق خوداظهاري كار درستي نبوده است.

بند "و" تبصره 21 قانون بودجه سال 93 مي‌گويد: يارانه نقدي صرفا به سرپرستان خانوارهاي متقاضي كه به تشخيص دولت، نيازمند دريافت يارانه باشند پرداخت مي‌گردد. (مجموع درآمد سالانه آنها كمتر از رقم تعيين شده توسط دولت باشد) كه اين رقم از 600 هزار تومان شروع مي‌شود تا 000/500/2 تومان امتداد مي‌يابد.

هيئت وزيران در مصوبه آيين‌نامه اجرايي فاز دوم قانون هدفمندي يارانه‌ها تعريفي از نيازمندان دريافت يارانه داده است كه مطابق با واقع است و خانوارهاي تحت پوشش كميته امداد و سازمان بهزيستي كشور و خانوارهايي را كه به تشخيص نهادهاي حمايتي و تاييد وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي قادر به تامين حداقل نيازهاي اساسي زندگي نباشند، آيين‌نامه اجرايي دولت مستحق دريافت يارانه مي‌داند.
وزير محترم اقتصاد چندي پيش گفته بود؛ "حدود 10 ميليون نفر از افراد پردرآمد شناسايي شده‌اند كه در صورت ثبت نام زمينه حذف آنها براي دولت فراهم است". (3) اما شريعتمداري معاون اجرايي رئيس‌جمهور برخلاف قانون هدفمندي و برخلاف گفته وزير اقتصاد اعلام كرد؛ "تمام ثبت نام كنندگان در ارديبهشت يارانه نقدي مي‌گيرند"!(4)

ترديدي نيست اغلب مردم در اين خود اظهاري صادق بودند. اما برخي شايد تحت تاثير همين توصيه و فرهنگ؛ "استر ذهبك و ذهابك و مذهبك" دليلي برافشاي ميزان درآمد و برخورداري‌هاي خود نمي‌ديدند.

حداقل ضد انقلاب‌ها، صاحبان درآمد نامشروع و پولداران حريصي كه دو ريالي را در كهكشان راه شيري با تير مي‌زنند، دليلي نداشتند كه در اين خود اظهاري صادق باشند.

همچنين ممكن است جمعي از مردم فكر كنند يارانه حق آنهاست، لذا خود را مستحق دريافت و مديريت آن بدانند در حالي كه قانون بودجه سال 93 گفته است اين حق شما نيست، حق محرومان و مستضعفان و صاحبان درآمدهاي خيلي پايين است. دولت در اجراي فاز دوم قانون هدفمندي يارانه‌ها بايد از حق محرومان دفاع كند و به آن دسته كه فكر مي‌كنند يارانه حق آنهاست تفهيم كند كه او موظف به اجراي قانون است. دولت مسيرهاي زيادي براي اعاده اين حق داشت، اما آن را نپيمود. يكي از پيشنهادها اين بود كه دولت براي تشخيص مصداق نيازمندان، نگاهي هم به حساب بانكي اشخاص و گردش مالي بنگاه‌هاي اقتصادي داشته باشد، كه با واكنش رئيس‌جمهور و مسئولان دولتي روبه‌رو شد و گفته شد حساب‌هاي بانكي مردم حريم خصوصي آنهاست و دولت وارد اين مسئله  نمي‌شود!

در حالي كه اين سخن نه پايه قانوني داشت و نه با مباني فقهي مي‌خواند و اين سخن از سوي رئيس‌جمهور كه خود را حقوقدان مي‌داند بعيد بود. اگر رئيس‌جمهور به اين سخن باور دارد كه نبايد دولت به حساب‌هاي بانكي افراد سرك كشد و اين حساب‌ها حريم خصوصي آنان است، پس چگونه مي‌خواهد قانون مبارزه با پولشويي و آيين‌نامه اجرايي مصوب 88 هيئت وزيران را با آن همه اختيارات گسترده كه مسئولان ذيربط اجرايي به موجب قانون دارند، اجرا كند؟

اگر اين رويكرد در دولت باب شود كه حساب‌هاي بانكي اشخاص حقيقي و حقوقي حريم خصوصي آنهاست، پس اجراي ماده 5 و 6 قانون مبارزه با پولشويي، بلاموضوع خواهد بود.

يازده نفر از نمايندگان مجلس طي نامه‌اي به رئيس‌جمهور، حريم خصوصي بودن حساب‌هاي بانكي اشخاص حقيقي و حقوقي را برنتابيدند (5) و آن را خلاف مباني فقهي و قانوني دانسته و مستندات خود را هم ارائه دادند. اما هيچ واكنشي از سوي رئيس‌جمهور و معاونت حقوقي رئيس‌جمهور و ديگر مسئولان دولتي نسبت به آن صورت نگرفت.

به نظر مي‌رسد اجراي گام دوم قانون هدفمندي يارانه‌ها با خروج از ممشاي اين قانون صورت مي‌گيرد. پرداخت يارانه به همه متقاضيان غيرقانوني است. طبيعي است اگر دولت توفيق اجراي دقيق آن را پيدا نكند در همين سال اول گفته خواهد شد دولت قانون را "بد" و "غلط" اجرا كرد و لذا به اهداف از پيش تعيين شده آن هم نرسيد.

پي‌نوشتها:
1- التحفه السنيه: صفحه 330
2- كتاب مسئله حجاب، استاد شهيد مرتضي مطهري
3- 23/1/93 سخنان وزير اقتصاد - جرايد
4- رسانه‌ها 1/2/93
5- نامه 11 نماينده مجلس به رئيس‌جمهور- رسانه‌ها27/1/93