به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «زاهدنیوز»، در سالهای اخیر، آمارهای غیررسمی و مشاهدات میدانی از مدارس و فضاهای عمومی نشان میدهد که مصرف سیگار در میان نوجوانان با شیب نگرانکنندهای در حال افزایش است. این پدیده، زنگ خطری جدی برای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی نسل آینده محسوب میشود؛ نسلی که قرار بود امید جامعه باشد، اما امروز در هالهای از دود گم میشود.
کارشناسان معتقدند ریشهی بسیاری از گرایشهای پرخطر نوجوانان، ازجمله مصرف سیگار، در غفلت نظام آموزشی، ضعف نهاد خانواده و الگوسازی رسانهها نهفته است. وقتی سیگار در فیلمها نشانهی جسارت و استقلال نشان داده میشود، و مدرسهها در مهارت نه گفتن به اعتیاد تربیت نمیکنند، چه انتظاری از نوجوانان میرود؟
همچنین، محیطهای پرتنش خانوادگی، نبود گفتوگوی سالم میان والدین و فرزندان، و عدم دسترسی نوجوانان به فعالیتهای جایگزین سالم، همه عواملی هستند که زمینهساز پناه بردن نوجوان به سیگار بهعنوان راهی موقت برای تخلیه فشار روحی میشوند. این زخمهای روانی، با دود سیگار موقتاً آرام میگیرند اما بعدها، تبدیل به اعتیاد، افت تحصیلی و آسیبهای جدیتر خواهند شد.
متأسفانه، در بسیاری از شهرهای کوچک و حتی مناطق مرکزی، فروش سیگار به افراد زیر ۱۸ سال بهراحتی انجام میشود؛ در حالیکه قانون این موضوع را ممنوع کرده است. نبود نظارت کافی، و بیتفاوتی برخی فروشگاهها، این چرخه آسیبزا را تقویت کرده و راه را برای ورود نوجوانان به دنیای دخانیات هموار کرده است.
برای مهار این بحران، باید نگاه تازهای به «پیشگیری» داشت. گفتوگوهای صادقانه در خانه، آموزشهای مهارتی در مدرسه، روایتهای واقعی از آسیبها در رسانه، و ایجاد فرصتهای نشاطآور برای نوجوانان، میتوانند مسیر انحراف را سد کنند. نهادهای مسئول، بهجای واکنشهای نمایشی، باید سیاستگذاری هوشمندانه و اقدامات پایدار در این زمینه ارائه دهند.
زهره نیکنهاد، مادر یک نوجوان ۱۴ ساله گفت: وقتی پسرم گفت بعضی از همکلاسیهاش سر زنگ تفریح سیگار میکشن، شوکه شدم. اصلاً فکر نمیکردم اینقدر زود با این چیزها درگیر بشن. خانوادهها باید بیشتر وقت بذارن و گوش شنوا داشته باشن، نه فقط سرزنش.
حسام خاشی، معلم مقطع متوسطه بیان کرد: بارها دیدم دانشآموزانی که مشکل در خانه دارن، سریعتر جذب رفتارهای پرخطر مثل سیگار میشن. ما تو مدرسه ابزار کافی برای آموزش پیشگیرانه نداریم. این مشکل فقط تربیتی نیست، یه مسئله اجتماعی گستردهست.
یکی از چالشهای اعتیاد گرایش زودهنگام استعلیرضا سندگل، عضو کمیته آسیبشناسی اعتیاد در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «زاهدنیوز»، نسبت به روند فزاینده مصرف سیگار در میان نوجوانان و جوانان هشدار داد و بیان کرد: یکی از چالشهای جدی حوزه اعتیاد، گرایش زودهنگام به مصرف دخانیات است که زمینهساز وابستگیهای شدیدتر در بزرگسالی میشود.
وی با اشاره به آغاز هفته ملی بدون دخانیات از سوم تا نهم خردادماه، خاطرنشان کرد: شعار امسال سازمان جهانی بهداشت افشای تاکتیکهای صنعت دخانیات در جذابنمایی محصولات نیکوتینی است. سیگار یکی از دردسترسترین و خطرناکترین این محصولات است که نوجوانان را هدف قرار داده است.
سندگل با تأکید بر نقش مؤثر عوامل مختلف از جمله ژنتیک، محیط خانوادگی و اختلالات روانی در گرایش به مصرف سیگار، اظهار کرد: کودکانی که در کنار والدین یا همسالان سیگاری رشد میکنند، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به مصرف دخانیات قرار دارند. همچنین تحقیقات نشان میدهد نوجوانانی که در سنین پایینتر سیگار را تجربه میکنند، بیشتر در معرض وابستگی و اعتیاد قرار میگیرند.
این روانشناس همچنین از نتایج نگرانکننده تحقیقات مرکز پیشگیری و کنترل دخانیات دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در سال ۱۴۰۲ خبر داد و گفت: بر اساس این مطالعات، حدود ۱۴ درصد از جمعیت کشور، معادل هشت میلیون نفر، به طور روزانه سیگار مصرف میکنند که ۲۵ درصد آنها مردان و ۴.۴۴ درصد زنان هستند.
وی ادامه داد: مصرف دخانیات نهتنها در بروز انواع سرطانها نقش دارد، بلکه عامل مؤثری در ابتلا به بیماریهای قلبی، ریوی، ناباروری، ناتوانی جنسی و دیابت محسوب میشود. به گفته او، طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، سیگار عامل مرگ ۱.۸ میلیون نفر در ایران در سال ۲۰۲۰ بوده است.
سندگل با تأکید بر نقش خانوادهها، مدارس و نهادهای فرهنگی عنوان کرد: گروههای مختلف نسبت به پیشگیری از گرایش نوجوانان به مصرف سیگار و آگاهسازی آنان با واقعیتهای زیانبار این ماده دخانی، مسئولانهتر عمل کنند.
لازم به یادآوری است که پدیده مصرف سیگار در سنین پایین، صرفاً یک آسیب فردی نیست؛ بلکه زنگ خطری برای سلامت عمومی جامعه به شمار میرود. در شرایطی که تبلیغات پنهان و آشکار صنعت دخانیات نوجوانان را هدف گرفته است، مسئولیت خانوادهها، رسانهها و نهادهای تربیتی در ایجاد آگاهی و مقاومتافزایی در برابر این موج بسیار پررنگتر از گذشته است. پیشگیری از وابستگی نیکوتینی، نیازمند عزم جدی و رویکردی چندجانبه در عرصه آموزش، فرهنگسازی و قانونگذاری است.
انتهای خبر/
