زاهدانه: از آنجایی که بر اساس قانون، دولت باید تا 15 آذر لایحه بودجه را تقدیم مجلس کند اما متاسفانه دولت نهم و دهم این روند را به هم زده که یکی از این موارد ، قانون بودجه کشور است. دولت فعلی متاسفانه هیچ وقت لایحه بودجه را به موقع تقدیم مجلس نکرد. البته درست است که دولتهای گذشته نیز خیلی منظم نبودند ولی دولت احمدینژاد در نوع خود نمونه است. به عنوان مثال میتوان به تاخیر تاریخی دولت دهم در تقدیم لایحه بودجه ۹۰ به مجلس، اشاره کرد که در طول ۳۳ سال گذشته بیسابقه بود و دولت در آن سال، برای درآمدهای کشور از مجلس تنخواه گرفت. در این رابطه با غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی، نماینده رشت و عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسباتمجلس به گفتوگو نشستیم. وی دولت احمدینژاد را بیبرنامه میداند و معتقد است که این دولت احساسی رفتار میکند و هرگز نتوانسته در انجام مسئولیتهایش دقیق باشد.
دولت احمدینژاد در سالهای گذشته بودجه را با تاخیر تقدیم مجلس کرد. به نظر شما امسال تقدیم بودجه چقدر به تعویق میافتد؟
در بحث بودجه سال ۱۳۹۲ خیلی دور از انتظار نبود که دولت دیر اقدام کرده و بودجه را به موقع تقدیم مجلس نکند، چرا که تمایل دارد لحظهای و به صورت شخصی تصمیم بگیرد و طی این سالها ثابت کرده که دولت برنامه محوری نیست.
به نظر شما برای این تاخیرها دلیل ویژهای دارد؟
استدلال دولت این است که هنوز میزان فروش نفت و قیمت دلار مشخص نیست تا بتواند بودجه را تقدیم کند. البته این بهانهها، دلایل واهی است. مجلس و صاحب نظران نیز برای این بهانههای دولت دلیل دارند و استدلال ما بر این است که در مدت تحریمها، به اندازه کافی همه چیز دستمان آمده است و اکنون میدانیم در بدترین شرایط ممکن چه میزان نفت میتوانیم بفروشیم و قیمت دلار نیز مشخص است و میتوان حدس زد که به چه رقمی خواهد رسید.
به نظر شما قیمت دلار در مدت چند ماه آینده از مرز ۴ هزار تومان میگذرد؟ و آیا این افزایش قیمت قابل پیش بینی است؟
تاکید میکنم که تعیین قیمت دلار قابل پیشبینی نیست اما به استناد بند ج ماده ۸۳ میشود در قالب یک فرمول قیمت آن را به دست آورد. اما نه در حالتی که شاهد بودیم و یک عده بازار را بر هم ریختند. بنابراین به دست آوردن قیمت ارز در هر شرایطی یک فرمول دارد که در تمامی دنیا با استفاده از آن فرمول، قیمت دلار را تعیین میکنند. بر اساس این فرمول، هر ماه میزان مبادلات داخلی و خارجی و تولید ناخالص ملی و یک سری شرایط دیگر را با یکدیگر میسنجند و بر اساس آن آمارها قیمت دلار را تعیین میکنند.
دولت قیمت دلار را ۱۲۲۶ تومان تعیین کرده است. آیا این عدد بر اساس همین فرمول جهانی به دست آمده است؟
اول اینکه در قانون بودجه سال ۹۱ چیزی به نام نرخ ارز مرجع نداریم و عدد ۱۲۲۶ تومان عددی بود که آقایان میخواستند درآمد دولت را محاسبه کنند و این عدد را تعیین کردند. بنابراین عدد ۱۲۲۶ تومان مبنای محاسباتی نداشت. در بودجه ۹۱ چیزی به نام ارز مرجع نداریم و ارز مرجع ساخته و پرداخته دولت احمدینژاد است. مجلس در برنامه پنجم توسعه به دولت تکلیف کرده بود که در زمانهای مختلف قیمت دلار را محاسبه کند و این روال در همه دنیا انجام میشود. البته یکی از بزرگترین تخلفات دولت فعلی تعیین ارز مرجع است که در بودجه ۹۲ نیز همین تخلف تکرار میشود.
چگونه باید جلوی رشد قیمت دلار را بگیریم؟ آیا راهکاری برای کنترل قیمت ارز به غیر از تعیین ارز مرجع وجود دارد؟
من نمیگویم باید جلوی رشد قیمت دلار را بگیریم، حرف من این است که نباید برای دلار نرخ تعیین میکردیم. دلار ۱۲۲۶ تومانی مبنای محاسباتی است که نشان دهد میزان درآمد دولت چقدر است. بعد از آن دولت باید بررسی کند که میزان نرخ دلار بر مبنای جهانی چه مقدار است و نرخ دلار در هر ماه مشخص شود. نباید فراموش کرد که اگر دولت میتوانست قیمت دلار را ثابت نگه دارد، میتوانست ادعا کند که دولت موفقی است. ثابت نگه داشتن نرخ ارز شاخصه کار یک دولت موفق است.
به نظر شما دولت از روی لج بازی بودجه را به موقع تقدیم مجلس نمیکند یا توانایی ارایه به موقع آن را ندارد؟
من تاکید میکنم که دولت بودجه را آماده نکرده است و همچنین معتقدم که این دولت، توانایی ارائه به موقع بودجه را ندارد. بنابراین وقتی ناتوانی دولت را پذیرفتیم، گزینه لج بازی از بین میرود.
چرا دولت با علم به این عدم توانایی، از توان کارشناسان و متخصصان استفاده نمیکند؟
زیرا دولت احمدینژاد دولتی نیست که اعتقاد به برنامه داشته باشد. من یک مثالی بزنم. یک بار به کشور آلمان سفر کرده بودم و با مسئولان بهداشت و درمان کشور آلمان جلسه داشتم و بحث درمانی ایثارگران را پیگیری میکردم، طرف آلمانی برای آنکه تکلیف بحث را روشن کند، یک دفترچه و یک برگه درآورد و به من نشان داد و گفت که این بودجه ۱۰ سال آینده کشور آلمان است. یعنی بودجه ۱۰ سال آینده کشور آلمان مشخص است و این توان برنامه ریزی دولت آلمان را نشان میدهد. باید تاسف بخوریم که دولت در تمام مدتی که لایحه بودجه را به مجلس تقدیم کرده، حتی یک بار هم سر وقت این کار را انجام نداده است.
احمدینژاد در تمامی این سالها میدانسته که باید در آذرماه بودجه را تقدیم کند و همواره با انتقادات گستردهای رو به رو شده است. به نظر شما چرا روندش را اصلاح نکرده است؟
این دولت در یک لحظه تصمیم میگیرد چون احساسی عمل میکند، تمام برنامههای گذشته و البته آیندهاش را به هم میریزد. دولت دهم فکر میکند اگر در محفلی به یک باره یک نفر از میان جمع چیزی بخواهد، احمدینژاد حتما باید آنرا اجابت کند. وی گمان میکند که اگر به آن جمع بگوید اجازه بدهید با کارشناسان مشورت کنم، سپس نظر بدهم، این مراجعه به کارشناسان نتیجه ضعف دولت است. در حالی که عقل و منطق میگوید مدیری که تصمیم لحظهای نگیرد و پس از مشورت با تیم متخصص نظر دهد، مدیری توانمندی است.
به نظر شما واکنش مجلس به این گونه رفتار رئیس جمهور چطور باید باشد؟
ما در این مورد در کمیسیون برنامه و بودجه خیلی بحث کردهایم ولی با کمال تاسف قانون اساسی به ما اجازه ورود نمیدهد. یکی از راه کارها این است که وقتی دولت لایحه بودجه را به موقع نداد، مجلس در قالب طرح بودجه را تنظیم و به صحن علنی بدهد. اما این اجازه را نداریم چرا که قانون اساسی تاکید دارد که مسئول تنظیم و تهیه بودجه کشور، دولت است و مجلس حق نظارت و تصویب دارد. مجلس تنها کاری که میتواند انجام دهد این است که در قبال دیرکرد بودجه و کم کاری دولت، بودجه را به صورت چند دوازدهم تصویب کند و برای چند ماه به دولت تنخواه بدهد.
چه فرقی میکند؟ به هر حال وقت مجلس تلف میشود.
احمدینژاد بودجههای گذشته را دیر تقدیم کرد، اما فراموش نشود که به شدت دستگاههای خودش را دچار مشکل کرده است و در انجام هزینهکردها دچار مشکل است. در آینده نزدیک، دیوان محاسبات دولت را مورد بازخواست قرار میدهد که بر اساس چه مدرکی تصمیم به این برداشت یا هزینه کرد گرفته است؟ لذا در آن زمان دولتمردان چه پاسخی خواهند داد؟
عمر دولت دهم تا شهریورماه سال آینده تمام میشود. پس چه کسانی پاسخگوی دیوان محاسبات یا نهادهای دیگر خواهند بود؟
همین آقای رئیس جمهور و سایر دولتمردان پس از آخرین امضایی که بر اسناد دولتی میزنند، به مدت ۱۰ سال باید پاسخگوی نهادهای نظارتی باشند. این طور نیست که آقایان بزنند و بروند.
آیا امکان دارد دولت تمام بودجهاش را در همین مدت باقیمانده هزینه کند؟
شما به دیوان محاسبات بروید و ببینید که وزرای دولت هاشمی و دولت خاتمی هنوز به دیوان محاسبات رفت و آمد میکنند و به سؤالات این نهاد پاسخ میدهند. بنابراین زیاد هم به رفتار بزن و در رو، اعتقاد نداشته باشید.
آیا رئیس جمهور دولت دهم میتواند تمام بودجه سال ۹۲ را در مدت ۶ ماه ابتدای سال ۹۲ هزینه کند؟
البته ممکن است دولت تصمیمات لحظهای بگیرد، ولی از آنجایی که نمایندگان مجلس احمدینژاد را به خوبی میشناسند بر روی هزینه کردها و تصمیمات دولت نظارت دقیقی دارند و این دولت را به حال خود رها نمیکنند تا چنین بلایی سر دولت بعدی بیاورد.
مجلس چقدر میتواند بودجه ارائه شده از سوی دولت را تغییر دهد؟
تغییرات گسترده در لایجه بودجه به صلاح کشور نیست، اما چون هنوز بودجه به دست ما نرسیده است، نمیتوانیم در مورد آن پیش داوری کنیم. باید بودجه به دست مجلس برسد تا بتوانیم بگوییم که چقدر با اهداف سند چشم انداز و برنامه پنجم توسعه و افق ۱۴۰۴ همخوانی دارد. بهتر است پیش داوری نکنیم زیرا تبعات دارد.
